Абыз ақсақалдың бейнесі

Сәрсенбінің сәтінде Ұлытау төрінде тағылымы терең, құрметі биік бір кездесу өтті. Облыс әкімі Дастан Рыспеков облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Сағындық Үсенұлы Қожамсейітовті 85 жас мерейтойымен құттықтап, елдік еңбегіне айрықша тоқталды. Салтанатты жиын барысында Ерлан Қошановтың арнайы құттықтауы да табыс етілді. Бұл сәт – бір адамның ғана емес, тұтас бір өңірдің тарихына тағзым, ел еңбегіне құрметтің көрінісі болды.

85 жасқа жету – уақыттың өлшемі ғана емес, ғұмырдың мазмұнымен бағаланатын белес. Сағындық Үсенұлы – осы биікте абыроймен тұрған, Ұлытау өңірінің өсіп-өркендеу жолында айрықша із қалдырған тұлға. Оның саналы ғұмыры ел мүддесіне қызмет етумен, қоғамдық сананы қалыптастырумен және ұрпаққа бағыт-бағдар берумен өрілді. Бүгінде де ол ардагерлер кеңесінің төрағасы ретінде елдік істердің бел ортасында жүр.
Осы мерейтойлық мезет ойға жетелеп, Сәкең туралы естіген-білгенді, оқыған-тоқығанды бір арнаға тоғыстырып, оның бейнесін сөзбен сомдауға талпыныс жасау – парыз іспетті. Өйткені, мұндай тұлға жайлы үнсіз қалу – уақыт алдындағы қарыздай.

***

Ұлытаудың кең даласы адам тағдырын өз мінезімен үндестіріп жаратқандай. Сол даланың бір перзенті – Сағындық Үсенұлы. Оның өмір жолы жеке биография ғана емес, Ұлытау өңірінің тыныс-тіршілігімен біте қайнасқан тұтас шежіре. Қарсақбай мен Жезқазғанның, ауыл мен қаланың, еңбек пен еңбектің арасын жалғаған тағдырлы жол осы кісінің болмысынан көрінеді.
Балалық шағы Қорғантас ауылында басталған оның ғұмыры – сағыныштан туған есімнің мәнін толық ақтаған өмір. Ата-анасының көптен күткен перзенті болғандықтан, оның аты да жүрек қалауымен қойылған. Бұл атау тек есім емес, тұтас бір тағдырдың лейтмотиві іспетті: елін, жерін сағына сүйген, сол сағынышты қызметке айналдырған азамат.
Оның қалыптасуында ауыл мектебі, алғашқы ұстаздар, қарапайым тіршілік үлкен рөл атқарды. Ерте жастан зерек, ойы жүйрік Сағындық сөзге, ойға, жазуға бейім болып өсті. Сол табиғи қабілет оны журналистикаға жетелеп, кейін үлкен өмір жолының есігін ашты.
Еңбек жолы аудандық баспасөзден басталып, облыстық деңгейге дейін көтерілді. Ол тек ақпарат жеткізуші емес, қоғамның айнасына айналды. Оның қаламы арқылы сол дәуірдің тынысы, халықтың мұңы мен қуанышы көрініс тапты. Жазған дүниелері – уақыттың тірі куәсі, тарихтың жанды парақтары.
Қарсақбай мен Ұлытау – оның шығармашылық кеңістігінің өзегі болды. Өлкенің тарихы, өндірісі, адамдары туралы зерттеулері арқылы ол өңірдің рухани картасын жасады. Бұл еңбектер өткен мен бүгінді жалғап, болашаққа бағдар беретін құндылыққа айналды.
Сағындық Үсенұлының тұлғасы қызмет атауларымен ғана өлшенбейді. Ол – ұйымдастырушы, идеолог, зерттеуші, бағыт беруші. Әр кезеңде атқарған қызметі бір мақсатқа қызмет етті: елдің бірлігі мен дамуы. Оның өмірлік ұстанымы – қарапайымдық пен жауапкершілік.
Ұлытау өңірінде оның есімі тарихи мұраны сақтау, ұлттық құндылықтарды жаңғырту, мәдени-танымдық бастамаларды қолдау істерімен тығыз байланысты. Экспедициялар ұйымдастыру, шежіре жинау, тарихи орындарды қорғау сияқты жұмыстарда оның қолтаңбасы бар. Ол үшін тарих – өткеннің ізі ғана емес, бүгінгі сананы қалыптастыратын рухани негіз.
Оның тағы бір қыры – ұстаздық табиғаты. Ресми түрде мұғалім болмаса да, өмір жолымен талай жасқа бағыт көрсетті. Оның жанында жүргендер оның сабырлығын, салмақтылығын, сөзінің тереңдігін ерекше бағалайды. Ол – асықпай шешім қабылдап, бірақ сол шешімге берік тұратын тұлға.
Қоғамдық өмірде де белсенділігімен танылды. Ардагерлер кеңесінде, қоғамдық алаңдарда оның пікірі әрдайым салмақты әрі негізді. Ол үшін басты құндылық – ел бірлігі, ұрпақ тәрбиесі және ұлттық сана. Оның сөзі дауыс көтермейді, бірақ салмағымен әсер етеді.
Сағындық Үсенұлының ғұмыры марапаттар тізбегі ғана емес. Ол – халықпен бірге жасасқан өмір, елмен бірге өткерген кезең. Оның ең үлкен марапаты – ел құрметі. Сол құрмет арқылы ол абыздық биікке көтерілді.

***

85 жасқа толған мерейтой үстінде айтылған құттықтаулар – осы құрметтің айғағы. Ал, абыз деген атақ – ресми лауазым емес, халық жүрегінде орныққан мәртебе. Сол мәртебеге лайық тұлғалардың бірі – Сағындық Үсенұлы. Оның бейнесі уақыт өткен сайын биіктей түседі. Өйткені, ол – өз дәуірінің ғана емес, келер ұрпақтың да рухани темірқазығы. Ұлытаудың кең даласындай кең пейіл, сол даланың тастай берік мінезін бойына сіңірген абыз тұлға.

Ізтай БЕЛГІБАЙҰЛЫ.